Prostaat.nl

Alles over de Prostaat

Prostaat.nl

Luca Incrocci

Breng het ter sprake

Interview met prof. dr. Luca Incrocci, radiotherapeut Erasmus MC

Informatie

Het interview voor prostaat.nl begint al goed: Incrocci is eigenlijk helemaal niet zo voor alleen voorlichting via een website. ‘Patiënten kunnen op websites makkelijk een verkeerd beeld krijgen van bijvoorbeeld mogelijke behandelopties. Wat ze lezen over anderen past dan niet helemaal bij hun specifieke soort kanker maar ze raken er wel door in verwarring of krijgen er wel valse hoop door.

Informatie moet je altijd voorzichtig interpreteren en de patiënt is daar niet altijd toe in staat. Wij kijken naar veel aspecten en iedereen is anders. Er is geen “standaard” behandeling meer. Tegenwoordig worden veel meer factoren meegenomen in de afweging: co morbiditeit, sociale omstandigheden, leeftijd.

De oncologieverpleegkundige heeft medisch inhoudelijk veel kennis. Die neemt ook de sociale situatie mee. Dat is voor de patiënt vaak ook laagdrempeliger. In het MDO wordt die informatie meegenomen bij het besluit voor een behandeling. Het is veel meer teamwork geworden om te komen tot een totaalbeeld.’

Seksualiteit

Incrocci heeft zich gespecialiseerd in seksualiteit bij kanker. Oorspronkelijk (begin 2000) richtte hij zich op seksualiteit bij alle soorten kankers. Er werden op verzoek van de radiotherapeutische laboranten veel vragen aan hem gesteld, die bij hen terechtkwamen. Hij is toen gepromoveerd op seksueel functioneren en opende een seksuologie-spreekuur. Dan heeft hij een half uur per patient. Daar kwamen eerst ook veel vrouwen maar nu is er de mama-care verpleegkundige die vrouwen met borstkanker helpt. Incrocci doet nu dus vooral urologische tumoren en met name prostaatkanker.

Bij zaadbalkanker wordt er na de operatie meestal gecontroleerd vanuit de medische oncologie. Daar is ook een oncologieverpleegkundige die gespecialiseerd is. Er zijn altijd wel korte lijnen men hem. Iedereen is ook gedreven meer te willen weten.

Het IKNL organiseert elk jaar een dag voor kanker en seksualiteit. Incrocci heeft meegewerkt aan de website over kanker en seksualiteit. Incrocci: ‘Seksualiteit is bij andere kankers natuurlijk ook weer heel anders dan bij prostaatkanker.’

Voorlichting

Incrocci: ‘Bij prostaatkanker valt één ding meteen op: na de behandeling heb je geen ejaculaties meer (droog orgasme). Het is belangrijk dit goed uit te leggen vóór de operatie en de bestraling. Het gebeurt nog heel vaak dat dit niet voldoende wordt uitgelegd. Na een operatie is het orgasme direct droog. Na een bestraling is het een langzaam proces dat zich tussen 1 tot 3 jaar na de bestraling voltrekt. Het kan ook zo zijn dat er minder sperma komt, maar 50% tot 60% is volledig droog. Dat moet van tevoren worden uitgelegd en besproken. Als de prostaatkanker iemand treft die jonger is, is dit punt ook van belang wanneer iemand nog kinderen wil.’

Erectieproblemen

Erectieproblemen zijn het grootste probleem bij prostaatkanker, dat is bekend. Een droog orgasme is echter minder bekend. Incrocci: ‘Je kunt erectiestoornissen krijgen maar dat is niet voor iedereen erg; soms hebben ze al niet zulke goede erecties meer. Maar bij mannen die dus wel nog seksueel actief zijn, is het hebben van goede erecties belangrijk.’

Wat is eraan te doen?

In 40% tot 50% van de gevallen krijgen mannen na bestraling in min of meerdere mate last van erectiestoornissen. Bij ca. 50% à 60% van deze groep werken pillen zoals Viagra of Cialis goed. Ook voor de groep mannen van 75 of 80 jaar, schrijft hij recepten hiervoor uit. De behoefte is anders maar vaak nog wel aanwezig. Als je 80 bent, is het lastig daarover te spreken; hij ziet tegenwoordig ongeveer 5 à 6 mensen per maand. Huisartsen lossen tegenwoordig ook veel op met recepten voor Viagra en de uroloog ook.

Als pillen niet werken

Incrocci: ‘De vacuümpomp biedt voordelen; je hoeft geen stoffen in te nemen en de aanschaf is eenmalig. Mensen vinden het wel vaak mechanisch en niet meer zo romantisch. Mensen die echt graag willen, proberen het wel. Soms kunnen ze er een lenen van een oncologieverpleegkundige om het uit te proberen.

Een andere optie is injecties met Androskat. Het is echter lastig om daaraan te komen. Het moet door de apotheek besteld worden in Duitsland omdat het in Nederland niet verkrijgbaar is. Huisartsen weten niet hoe het prikken moet dus mensen moeten het leren onder begeleiding van urologen of oncologieverpleegkundigen. Het werkt wel.

Na een radicale prostatectomie is het ingewikkelder. Het is afhankelijk of de zenuwen er nog zijn.

  • Als er niet zenuwsparend is geopereerd, is er 100% impotentie. Dan werken de pillen en injecties ook meestal niet.
  • Als er aan 1 kant zenuwsparend is geopereerd is er 30% impotentie. Pillen werken niet altijd. Injecties wel bijna altijd.
  • Bij beide kanten zenuwsparend is de kans op impotentie laag.

Urine-incontinentie speelt ook nog in het begin. Soms moet je de seks weer rustig opbouwen, niet meteen na de operatie. Seksualiteit is na kanker vaak anders; je moet daar weer je weg in leren vinden.’

Prothese

Na een niet-zenuwsparende operatie is alleen de vacuümpomp een optie, of erectieprothese maar in NL zijn we daar heel voorzichtig mee en de ervaring is beperkt. Het is een grote, ingrijpende operatie. Het is ook niet altijd duidelijk of het vergoed wordt. Dat zijn dure grappen. In Amerika wordt het veel gedaan, net als in Duitsland.

De meest gebruikte prothese is om twee buizen te plaatsen op de plek waar eerst het weefsel van het zwellichamen zat en dan die twee buizen vol te laten lopen met vloeistof. Naast de zaadballen zit dan een pompje waarmee je de vloeistof uit het reservoir in de buik in de penis kan pompen. Het is een grote operatie met kans op complicaties. Het kan ook met buigbare stangen die je naar boven en beneden kunt buigen.

Als het, zoals in Nederland, weinig wordt gedaan, is het ook heel duur. Niet alleen de prothese maar ook de hele operatie. Er is ook onderzoek gedaan en het blijkt dat mensen het uiteindelijk in praktijk niet vaak gebruiken. In Amerika gaat het om grote aantallen, en niet alleen kankerpatiënten.

Wat kan er nog beter?

Incrocci: ‘Het is met de informatievoorziening al veel beter sinds 1995. Viagra heeft de wereld echt veranderd; het was daarvoor echt taboe. Sindsdien wordt er veel gemakkelijker over gesproken, er is meer informatie maar het is nog steeds een moeilijk onderwerp, voor de patiënt maar zeker ook voor de artsen.

Bij de medische oncologie of de radiotherapie is er geen informatie over bij de opleiding. Bij de urologen wel maar ook niet veel. Incrocci is er erg voor dat deze kennis ook meegenomen wordt in de opleiding. Radiotherapeuten van de nieuwe generatie komen ook zelf met vragen maar het blijft toch een beetje taboe.

Het belangrijkste voor de arts is: breng het ter sprake. Wat er allemaal kan optreden na behandeling: darmklachten, moeheid, erectieproblemen, droog orgasme. Als je het lastig vindt, kun je ook doorverwijzen maar zeg er alsjeblieft wel wat over.’