Prostaat.nl

Alles over de Prostaat

Prostaat.nl

Chemotherapie

Chemotherapie is de behandeling van kanker(cellen) met medicijnen (cytostatica) die er oChemotherapiep gericht zijn de celdeling tot stilstand te brengen of af te remmen. De cytostatica die worden gebruikt bij prostaatkanker, worden via een infuus toegediend en verspreiden zich via het bloed door het hele lichaam. Deze behandelingen worden doorgaans elke drie weken herhaald, waarbij na 3 kuren een eerste afweging kan worden gemaakt of de behandeling aanslaat. Wanneer dat het geval is en indien de patiënt de behandeling goed verdraagt, worden meestal tot 10 van deze kuren toegediend.

Eerstelijns behandeling: docetaxel

Tot 2014 werd pas gestart met chemotherapie wanneer de castratiebehandeling (de drie of zesmaandelijkse injecties), geen effect meer heeft. Dit wordt mCRPC of CRPC genoemd: Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer (mCRPC), dus uitgezaaide castratie resistente prostaatkanker, en Castration-Resistant Prostate Cancer (CRPC), castratie resistente prostaatkanker.

Sinds 2014 wordt docetaxel gelijk (binnen 4 maanden na start van de hormoontherapie) toegediend bij mannen die ten tijde van de diagnose prostaatkanker reeds uitzaaiingen op afstand (meestal botuitzaaiingen) hebben. Dit gebeurt op basis van recente studie-uitkomsten die aantonen dat er anderhalf jaar extra overlevingswinst is bij deze gecombineerde behandeling bij de mannen met uitzaaiingen bij diagnose. Bij de gecombineerde behandeling worden 6 kuren gegeven, waarna alleen de hormoontherapie wordt voortgezet.
Hier kunt u meer lezen over deze recente onderzoeksresultaten.

Tweedelijns behandeling: cabazitaxel

Cabazitaxel wordt ingezet bij patiënten die geen baat hebben bij docetaxel of bij wie de ziekte weer opspeelt na eerdere behandeling met docetaxel. Cabazitaxel is net als docetaxel een taxaan en is gericht op overlevingsverbetering bij de patiënten. Cabazitaxel wordt net als docetaxel door de meeste patiënten goed verdragen. Er is in vergelijking met docetaxel iets meer kans op diarree en koorts bij weerstandsverlaging, maar dit leidt maar zelden tot problemen en de meeste patiënten kunnen zonder problemen 10 kuren verdragen. Ook komen bijwerkingen zoals de kans op haaruitval, nagelproblemen en neuropathie (zenuwpijn) juist weer minder voor.

Sommige patiënten kunnen lang (enkele jaren) baat hebben bij een serie van 10 kuren docetaxel of cabazitaxel, waarbij het PSA laag blijft, ook na beëindiging van de kuren.

Volgorde van behandelingen

Sinds 2011 worden de op de androgeenreceptor gerichte middelen abiraterone en enzalutamide niet alleen gegeven bij ziektetoename na docetaxel of na zowel docetaxel als cabazitaxel, maar veelal ook voorafgaande aan chemotherapie. Bij een deel van de patiënten slaat die behandeling ook langdurig aan, soms enkele jaren, en wordt de start van de chemotherapie daarmee uitgesteld. Het is niet altijd goed te bepalen welke patiënt nu het meeste baat zal hebben bij een behandeling met chemotherapie en wie ook goed uit kan komen met een aanvullende hormoonbehandeling als abiraterone of enzalutamide. Het beste kan gekeken worden naar hoelang het effect van de castratietherapie is geweest; als de PSA binnen een jaar weer gaat stijgen, dan is en blijft docetaxel toch de beste keuze. Ook als docetaxel niet meer werkt of de ziekte heel snel weer opspeelt na stoppen van docetaxel, valt van een hormoonbehandeling niet veel te verwachten en is cabazitaxel de meest voor de hand liggende keuze.

Het merendeel van de patiënten, zal na elke behandeling, vroeg of laat nieuwe ziekteactiviteit ontwikkelen. Ze zullen dan veelal wat betreft lichamelijke conditie ook echt in aanmerking komen voor vervolgbehandeling; we noemen dit tweedelijns-of zelfs derde en vierdelijns behandeling. Elke lijn kan weer een stukje levensverlenging bieden, maar het effect (de overlevingswinst) zal met elke volgende lijn wel kleiner worden. Daarom is het belangrijk goed met uw arts, eventueel na ruggespraak met een deskundige uit een centrum, een keuze te maken welke behandeling het meeste kans van slagen biedt en daarmee ook een volgorde in de behandelingen te bepalen.

Iedereen is het er inmiddels wel over eens dat het na elkaar geven van de middelen abiraterone en enzalutamide, niet veel werkzaamheid bieden. Er is dus een keuze uit docetaxel, cabazitaxel en ofwel abiraterone ofwel enzalutamide.

Tot slot is er nog Radium223, een middel dat ter plaats van botuitzaaiingen straling afgeeft en ook enige overlevingswinst kan bieden bij patiënten die nergens anders dan in het skelet uitzaaiingen hebben. De overlevingswinst is echter bescheiden, zeker indien het na de andere behandelingen wordt gebruikt. Radium 223 wordt elke 4 weken gegeven gedurende een half jaar. 

Lees hier meer over Radium 223

Behandeling met abiraterone, enzalutamide, docetaxel en cabazitaxel is tegenwoordig goed mogelijk in de meeste ziekenhuizen in Nederland. Nog niet alle ziekenhuizen hebben echter ruime ervaring met de behandeling met de nieuwere middelen en vooral ook de meest geschikte volgorde van behandelingen. Daarnaast lopen er in een aantal ziekenhuizen altijd studies naar betere of nieuwere middelen en combinaties van middelen.

Patiënten die willen meedoen aan wetenschappelijk onderzoek, kunnen zelf ook zien welke studies er lopen, zie daartoe www.stichtingduos.nl. Patiënten kunnen de stichting middels een e-mail ook benaderen of direct vragen stellen en hulp en adviezen krijgen voor verwijzing via info [at] stichtingduos.nl.