De toediening van pijnstillende medicijnen

Wordt de pijn met medicijnen behandeld, dan kunnen die op verschillende manieren worden toegediend, bijvoorbeeld via de mond, via de huid of in een spier. Er moet goed onderzocht worden welke manier voor u de beste is. Daarbij is het belangrijk om goed te kijken waar de pijnklachten vandaan komen.

Pijnbestrijding met tabletten

Bij bestrijding van chronische pijn gaat het erom dat er een constant reservoir van werkzame stoffen wordt aangelegd dat toereikend is voor een zo lang mogelijke periode.

De meeste opium-achtigen die toegepast worden voor pijnbestrijding, worden via de mond toegediend en komen terecht in maag en darmen. De werkzame stof in het medicijn komt daardoor langzaam aan en beetje bij beetje in de hersenen terecht, vanuit een soort reservoir. Een volgende ontwikkeling op het gebied van opium-achtigen waren de tabletten met vertraagde afgifte. Opium-achtigeachtige pijnstillers werden gecombineerd met substanties die langzaam in het maag-darmkanaal oplossen, waardoor er een min of meer constante hoeveelheid werkzame stof in de bloedbaan terechtkomt. Hoewel ze langer werken, moet u deze tabletten met vertraagde afgifte dagelijks innemen.

Pijnbestrijding met pleisters

Op het eerste gezicht lijkt dit onwaarschijnlijk, een geheel nieuw idee en toch ook weer niet. Zo gebruiken rokers nicotinepleisters en zijn er ook pleisters tegen wagenziekte. Het voordeel dat deze pleisters bieden is dat de werkzame stoffen regelmatig aan de huid afgegeven worden, waardoor er kleine reservoirs ontstaan. De werkzame stoffen kunnen op deze wijze langzaam en geleidelijk in de bloedsomloop binnendringen. Doordat er sprake is van een ‘reservoir’ behoeft de pijnpleister slechts eens per twee tot drie dagen te worden vervangen. Verder is uit onderzoek gebleken dat de moeilijke stoelgang die bij gebruik van opium-achtigen veelvuldig voorkomt, bij deze manier van toedienen in mindere mate optreedt.

Pijnbestrijding via naald of katheter

Opium-achtigen kunnen toegediend worden met een naald of katheter, via de rug of de bloedvaten. Om het ruggenmerg zitten drie vliezen met daartussen twee ruimten: de epidurale en de intrathecale ruimte. De epidurale ruimte bestaat uit bindweefsel en vet dat om de zenuwen heen zit. De opium-achtigen die men toedient in deze ruimte worden opgeslagen in het vetweefsel. Van daaruit worden ze geleidelijk afgegeven aan het lichaam. In de intrathecale ruimte zit de vloeistof die het ruggenmerg en de hersenen omgeeft. Als er pijnstillers in deze ruimte komen, ontstaat een vermenging van de hersenvloeistof met de stoffen, waardoor ze snel werken.

Als de pijn erger wordt, kan de patient in het geval van een katheter zelf de dosis morfine verhogen. Natuurlijk kan dat niet onbeperkt. Een patient met een katheter moet een goed contact hebben met de huisarts, anesthesioloog, wijkverpleegkundige en hij moet vooral ook kunnen rekenen op een technische ondersteuning.

Andere behandelingsmethoden

Naast de pijnbestrijding met medicijnen bestaan er ook andere behandelingsmethoden, zoals:

• Bestraling van pijnlijke botuitzaaiingen. Wanneer er in de botten veel uitzaaiingen zijn, kan via de ader een radioactieve stof worden ingespoten; deze stof hecht zich op de pijnlijke plaats en geeft gedurende bepaalde tijd straling af (bijvoorbeeld Strontium, Rhenium, Samarium)
• Transcutane Elektrische Neurostimulatie (TENS). Deze methode, die gebaseerd is op het toedienen van heel licht voelbare elektrische prikkels leidt tot het dempen van de pijnprikkels. Zeurende en brandende pijnsoorten kunnen hierdoor verlicht worden.
• Zenuwblokkades. De geleiding in een zenuw wordt uitgeschakeld door de zenuw te omspuiten met een verdoving. Een tumor houdt zich echter niet aan de grenzen van zenuwbanen. Daarom hebben blokkades van die banen niet altijd zin. Meestal blokkeert men bij kankerpatiënten dan ook alleen de grote zenuwbanen. Men kan een zenuw tijdelijk blokkeren, maar ook blijvend.
• Fysiotherapie en/of ergotherapie.
• Psychologische begeleiding.
• Acupunctuur en acupressuur.
• Marihuana als pijnstillend medicijn.

Andere medicijnen

• Wanneer zenuwbanen in de rug worden weggedrukt of bij uitzaaiingen in de hersenen wordt dexamethason 2 maal daags 8 mg tablet bijgegeven.
• Bij neuropathische pijn (dat is pijn t.g.v. beschadigde zenuwvezels) wordt amitriptilyne 1 maal daags 50-100 mg voor de nacht gegeven, of carbamazepine 600-1000 mg per dag.
• Ook is er een plaats voor bisfosfonaten samen met pijnstillers en/of chemotherapie

NB Bij codeïne en morfine kan obstipatie optreden. Dit kan verholpen worden door bijvoorbeeld lactulose 3 maal daags 15-30 ml en/of bisacodyl 2 tabletten voor de nacht. Eventueel om de dag een Microlax.