Onderstaande tekst is een samenvatting van een interview dat is gehouden door het team van Prostaat.nl met de leveranciers van brachytherapie in Nederland, Oncura en Nucletron.

Korte samenvatting

Brachytherapie wordt toegepast bij patienten die een beginstadium van prostaatkanker hebben, waarbij de patient bovendien nog aan een aantal voorwaarden moet voldoen. We gaan hier in dit hoofdstuk nader op in. Bij brachytherapie van de prostaat worden kleine radioactieve bronnetjes in de prostaat gebracht.

Eén van de zeer in het oog springende voordelen is dat de radioactiviteit zich beperkt tot het orgaan waar het om gaat. Het gezonde weefsel dat er vlakbij ligt wordt maximaal gespaard. Dit betekent dat de bijwerkingen minimaal zijn. Na één dag (zaadjes-methode) of enkele dagen (HDR/PDR brachytherapie) behandelen kunt u gewoonlijk weer naar huis. De alternatieven zijn externe bestraling of operatie. Het hoe en wat en wanneer wordt u allemaal nader uitgelegd.

Brachytherapie wordt niet alleen bij prostaatkanker toegepast, maar ook bij verschillende andere tumoren: gynaecologische tumoren, bij borsttumoren, hersentumoren.

Een streng met jodiumzaadjes

Hoe wordt prostaatkanker meestal ontdekt?

Wordt meestal ontdekt omdat de (huis)arts u hierop onderzoekt. Dat kan hij doen door een zogenaamd rectaal toucher. Een vinger in de anus en dan kan hij voelen of de prostaat bobbelig is of niet. De prostaat ligt namelijk pal tegen de darm aan. Een bobbeltje op de prostaat is een sterke aanwijzing op prostaatkanker.

Hij kan een zogenaamde PSA-test doen. Waarbij een hoge PSA-waarde eveneens een aanwijzing vormt voor prostaatkanker.

Een HDR afterloader

Wat is het belang van PSA-onderzoek?

PSA-onderzoek is heel belangrijk. Het is tot nu toe een discussiepunt tussen vele urologen, met name in Europa, om wel of niet standaard één keer per jaar je PSA te controleren. In Amerika is het een vast gegeven. Iedere man boven de 45 laat zijn PSA screenen. Dit gebeurt op zijn eigen initiatief. In Nederland kan dat eenvoudig via de huisarts. Een hoge PSA-waarde kan zich overigens ook voordoen bij een vergrote prostaat en bij een ontsteking van de prostaat.

Wat betekent een verhoogd P.S.A. (Prostaat Specifiek Antigeen)?

PSA is momenteel de belangrijkste substantie in het bloed om prostaatkanker vast te stellen. Sinds de ontdekking (pas in 1971 werd PSA voor het eerst gevonden) is men dit steeds vaker gaan onderzoeken en dit heeft geleid tot een forse toename van het aantal vroeg ontdekte prostaatkankers. Echter, spoedig bleek ook dat niet bij alle vormen van prostaatkanker het PSA verhoogd is en dat lang niet iedere verhoging ook gepaard gaat met kanker. Gelukkig maar. Onderstaande tabel geeft aan tot welke waarde je meestal goed zit op een bepaalde leeftijd:

Leeftijd Waarde

40 tot 49 jaar 2,5

50 tot 59 jaar 3,5

60 tot 69 jaar 4,5

70 tot 79 jaar 6,5

PSA-waarden die liggen tussen 4 en 10 noemt men het 'grijze gebied'. Dat komt omdat de PSA niet alleen afhankelijk is van de leeftijd van de man, maar ook van de grootte van de prostaat op het moment van de meting. Waarden in het grijze gebied vormen wel degelijk een aanwijzing, maar beslist geen bewijs voor het bestaan van prostaatkanker.

Bij waarden in het grijze gebied is het nuttig om ook de verhouding tussen vrij PSA en totaal PSA te meten (free ratio). Als deze waarde kleiner is dan 0,25 dan neemt de waarschijnlijkheid voor prostaatkanker toe. 1 op de 6 patienten met een waarde van minder dan 0,25 heeft daadwerkelijk prostaatkanker. Niettemin zul je bij een patient met een PSA-waarde in het grijze gebied en een free ratio kleiner dan 0,25 zonder meer een prostaatbiopsie moeten doen (zie Prostaatkanker » Vaststelling van de tumor).

Bij patienten met een PSA-waarde boven de 10 zul je (ook) altijd een biopsie moeten doen. Er bestaan overigens ook bepaalde soorten aggressieve prostaatkanker waarbij PSA-waarden voorkomen die duidelijk onder de 4 liggen. Wel is bij deze vormen van prostaatkanker de PSA-waarde een gevoelige maat voor de voortgang van het proces en voor een eventueel succes van de behandeling. Groeit de tumor, dan neemt het PSA-gehalte in het bloed toe, slinkt de tumor dan neemt de PSA-waarde in het bloed af.

» verder naar deel 2 van het interview.