Door de uitzaaiing van kanker naar de botten wordt het bot vaak afgebroken (osteolyse). Hierdoor wordt het bot broos en breekbaar en de patient kan veel pijn krijgen. Bisfosfonaten remmen de afbraak van het bot. Hierdoor is er vaak minder pijn en minder kans op breken van het bot. Door de verhoogde afbraak van botweefsel kan er bovendien een teveel aan kalk in het bloed komen. Dit kan weer aanleiding zijn voor allerlei onaangename effecten, zoals vermoeidheid, gebrek aan eetlust, braakneigingen, verstoppingen, abnormale dorst en verwarring. Bisfosfonaten verminderen de hoeveelheid kalk in het bloed.

Van de oudere bisfosfonaten zijn alleen duidelijke effecten vastgesteld bij botuitzaaiingen van borstkanker en de Ziekte van Kahler. Van de nieuwe, krachtigere generatie bisfosfonaten is wel een gunstig effect op botuitzaaiingen bij prostaatkanker te verwachten.

Het bisfosfonaat Zometa (zoledroninezuur) is een van de bisfosfonaten uit de nieuwe generatie. Van Zometa is vastgesteld dat het bij patiënten bij wie inmiddels sprake was van androgeenongevoelig prostaatcarcinoom een vertragende invloed had op voortschrijding van ziekte in het bot, gemeten naar het optreden van botbreuken. Het is echter niet aangetoond dat dit effect eveneens een gunstig effect heeft op de overleving van patiënten met androgeen ongevoelig prostaatcarcinoom.

Vanwege de inmiddels wel duidelijk aangetoonde overlevingswinst van chemotherapie bij deze patiëntengroep is de precieze plaats van Zometa op dit moment niet duidelijk temeer daar dit soort middelen niet buiten studieverand met chemotherapie dienen te worden gecombineerd (zie verder bij onderzoek bij hormoon-ongevoelige prostaatkanker).

Zometa is als enige bisfosfonaat geregistreerd voor gebruik bij botaantasting door kanker, maar een gunstig effect is nogmaals alleen aangetoond bij borstkanker en de Ziekte van Kahler en uitsluitend een remmend effect op het ontstaan van botbreuken bij patienten met ver voortgeschreden hormoon-ongevoelige prostaatkanker. Juist bij deze patienten lijkt een belangrijk gunstig effect inmiddels te zijn weggelegd voor behandeling met chemotherapie. Er zijn geen onderzoeksresultaten bekend van het gebruik van bisfosfonaten vroeger in het beloop van prostaatkanker en er is dan ook (buiten studieverband) geen plaats van het gebruik van bisfosfonaten bij patiënten bij wie nog geen aanwijzingen zijn van het bestaan van botuitzaaiingen of bij wie nog een aanhoudend gunstig effect bestaat van hormonale behandeling.

Actonel (risedroninezuur) is eveneens een nieuwe generatie sterk werkend bisfosfonaat. Ook van dit middel is nog geen breed indicatiegebied voor het gebruik bij prostaatkanker vastgesteld (en daarvoor ook nog niet geregistreerd) en dient uitsluitend in studieverband te worden toegepast (zie verder bij onderzoek bij hormoon-ongevoelige prostaatkanker).

Overzicht van alle bisfosfonaten

Nieuwe generatie bisfosfonaten
Zometa (zoledroninezuur)

Actonel (risedroninezuur)

Fosamax (alendroninezuur)
Oude generatie bisfosfonaten
Ostac en Bonefos (beiden clodronaat)

Aredia en APD (beiden pamidronaat)