Tweedelijns chemotherapie: als de ziekte terugkeert na eerdere behandeling met chemotherapie

Inmiddels is het iedereen die betrokken is bij de behandeling van hormoon-resistente prostaatkanker duidelijk dat het merendeel van deze patiënten niet alleen na behandeling met docetaxel vroeg of laat nieuwe ziekteactiviteit ontwikkelt, maar ook echt in aanmerking komt voor tweedelijns behandeling. Uit een recente analyse van de eerder genoemde registratie studie TAX327 is gebleken dat de kans op een respons op mitoxantrone na eerdere behandeling met Taxotere eens per 3 weken maar klein is.

Sommige patiënten die eerder goed hebben gerespondeerd op docetaxel en nieuwe ziekteactiviteit ontwikkelen enige tijd na de laatste kuur, lijken opnieuw baat te hebben bij een tweede serie kuren. Responskans, responsduur en minimale tijd van progressievrije overleving na de eerdere docetaxel is echter onbekend. Bij een enkele patiënt met nieuwe ziekteactiviteit zonder resterende klachten na de eerdere kuren kan daarom hernieuwde behandeling met docetaxel worden overwogen.

Een andere nieuwe ontwikkeling is een behandeling met het nieuwe taxaan cabazitaxel (Jevtana). In een vergelijkende fase 3 studie is behandeling met cabazitaxel vergeleken met mitoxantrone bij patiënten die eerder waren behandeld met docetaxel. Ook in deze studie werd een overlevingsvoordeel aangetoond van het nieuwe middel ten opzichte van de overleving met de standaardbehandeling. Het betrof een verbetering van 2,4 maanden en deze verbetering werd zowel waargenomen bij patiënten die eerder gunstig hadden gereageerd op docetaxel, als patiënten die eerder hadden gefaald op docetaxel. Nadeel van cabazitaxel is dat het middel toch wat vaker (gemiddeld bij 1 op elke 10 patiënten) leidt tot ziekenhuisopnames wegens koorts en infectie tijdens de periode van weerstandsvermindering. Ook diarree is een vervelende en relatief vaak voorkomende bijwerking van het middel. Een nieuw onderzoek in een aantal grotere ziekenhuizen in Nederland gaat onderzoeken of behandeling met een ontstekingsremmend middel (een oraal ingenomen corticosteroïd dat nauwelijks uit de darm in het bloed wordt opgenomen) deze diarree goeddeels of geheel kan voorkomen.

Behandeling met docetaxel is tegenwoordig goed mogelijk in de meeste ziekenhuizen in Nederland. Niet alle ziekenhuizen hebben echter ruime ervaring met de behandeling met deze nieuwere middelen . Bij veel patiënten die er voor kiezen ook nog met een tweede of derde lijn chemotherapie te worden behandeld is verwijzing naar een centrum waar een dergelijke behandeling, bij voorkeur in onderzoeksverband, kan worden aangeboden te overwegen.

Een van de mogelijkheden is de eerdergenoemde carbaresc studie, een andere mogelijkheid is de hieronder besproken TAK700 studie. Uitgebreider info of deze en/of andere lopende studies wordt eventueel op aanvraag aan patiënten of hun behandelend arts toegezonden, via Maaike Verwijs, e-mail: m.verwijs@erasmusmc.nl, of tel. 010-7041505. Er zijn een aantal medische voorwaarden voor deelname aan een dergelijk wetenschappelijk onderzoek. Omdat een beoordeling of deelname aan de studie alleen goed mogelijk is na kennisneming van de medische gegevens, is het noodzakelijk dat de behandelend arts zelf een eventuele verwijzing met een van de stafspecialisten van het Erasmus Medisch Centrum (Afdeling Interne Oncologie) overlegt. Ook dit overleg en eventuele verwijzing voor deelname kan het eenvoudigst verlopen via Maaike Verwijs, zie boven.

Klik hier voor informatie over eerstelijns chemotherapie

Auteur: Prof. R. De Wit, ErasmusMC, Rotterdam – zie Stichting DUOS en het Erasmus MC