Prostaat.nl

Alles over de Prostaat

Prostaat.nl

Plasklachten

Zeker 30% van de mannen boven de 50 jaar krijgt last van plasklachten. Deze plasklachten wijzen gelukkig meestal NIET op prostaatkanker, maar vaak wel op een goedaardige vergroting van de prostaat. Prostaatkanker openbaart zich namelijk meestal in de vorm van gezwellen in de prostaat die naar buiten groeien.

Bij een goedaardige vergroting groeit de prostaat gelijkmatiger naar binnen en naar buiten. De prostaat omklemt de plasbuis en als de prostaat gaat groeien, kan deze de plasbuis steeds iets verder dichtdrukken (zie ook anatomie van de prostaat). Hierdoor kunnen plasklachten ontstaan.

Manneken Pis, plasklachtenVeelvoorkomende klachten zijn:

  • De urinestraal wordt minder krachtig en soms druppelt het maar wat
  • Het duurt even voordat de eerste plas komt
  • Kort achter elkaar weer moeten plassen en weinig urine per plas
  • Nadruppelen, ook nog wel eens een paar druppels in uw broek
  • Het gevoel hebben dat de blaas niet leeg wordt (residugevoel)
  • Soms een branderig gevoel tijdens het plassen
  • Moeilijk de plas op kunnen houden, soms zelfs helemaal niet
  • ’s Nachts enkele keren uit bed moeten om te plassen (nycturie)

Plasklachten duiden soms ook op prostaatpijn of een prostaatontsteking, maar kunnen ook door hele andere redenen veroorzaakt worden: vernauwing van de plasbuis, blaas-stenen of bijvoorbeeld een verzwakte werking van de blaasspier. Meestal duiden plasklachten echter op een goedaardige prostaatvergroting.

LUTS oftewel lagere urineweg symptomen

Mictieklachten of LUTS (Lower Urinary Tract Symptoms of lagere-urinewegsymptomen) komen zowel bij mannen als bij vrouwen voor en zijn veelvoorkomende klachten in de huisartsenpraktijk. Bij oudere mannen met mictieklachten is prostaatvergroting een belangrijke oorzaak.

Bij LUTS wordt er onderscheid gemaakt tussen het moeite hebben met uitplassen en het moeite hebben met het uitstellen van plassen.

Steeds vaker wordt in verband hiermee, de term ‘overactieve blaassyndroom’ (OAB) gebruikt, waarbij klachten worden beschreven zoals: vaak plassen, plasaandrang en eventueel urineverlies en nachtelijke hoge plasfrequentie (nycturie). Vaker dan tweemaal per nacht moeten plassen wordt als hinderlijk beschouwd.

Naar de huisarts

Patiënten met LUTS wachten lang voordat zij naar de huisarts gaan, tenzij de klachten ernstige belemmeringen in het dagelijkse leven geven. Men vindt het doorgaans gênant om over prostaatklachten te praten, waardoor de gemiddelde patiënt tien maanden wacht voor het eerste consult. Sommige patiënten beschouwen de verandering in de mictie als onderdeel van het ouder worden, terwijl anderen angstig zijn voor operatieve ingrepen of voor prostaatkanker.

Wat is BPH?

Vaak gebruikt men de term BPH (Benigne Prostaat Hyperplasie) om de oorzaak voor mictieklachten, als gevolg van prostaatvergroting, te beschrijven. BPH is weliswaar de meest waarschijnlijke, maar niet de enige mogelijke oorzaak van mictieklachten bij een mannelijke patiënt. Duidelijke oorzaken voor het ontstaan van BPH zijn niet bekend. Mogelijke risicofactoren zijn overgewicht, roken, alcoholmisbruik en hypertensie.

In de afgelopen tien jaar is duidelijk geworden dat BPH een progressieve aandoening is. Voortgang van de ziekte wordt gekenmerkt door een toename in het prostaatvolume, verergering van LUTS en een minder sterke urinestraal.

Lees meer over goedaardige prostaatvergroting (BPH)

Is er een verband tussen prostaatgrootte en de ernst van de LUTS klachten?

Er bestaat weinig relatie tussen de grootte van de prostaat en de ernst van de mictieklachten. De vergroting van de prostaat kan door druk op de urethra (plasbuis) onder andere leiden tot een zwakke straal (obstructie), maar ook tot irritatieve klachten zoals het vaak plassen en een verhoogde plasaandrang. Daarbij kan spierinstabiliteit en later spierzwakte, leiden tot resturine of ophoping van urine in de blaas. Bij ernstiger klachten wordt de patiënt doorverwezen naar de uroloog.

Symptomen van LUTS komen ook voor bij andere aandoeningen zoals: Urethravernauwingen, prostatitis, blaasstenen, een overactieve blaas, urineweginfecties, neurogene ziekten en ook bepaalde medicatie kan deze symptomen geven (parasympathicolytica, tricyclische antidepressiva, diuretica).

De behandeling van LUTS

De medicijnen zijn te verdelen in de zogenaamde ruimtescheppers en de prostaatverkleiners. Wat de ruimtescheppers doen is het bestrijden van de symptomen: door deze medicijnen ontspannen de spieren in de blaashals en de prostaat. Hierdoor ontstaat er meer ruimte en kan de plas weer makkelijker door de plasbuis heen stromen. De prostaat blijft echter wel groeien, en daarom is een aanvullende behandeling met prostaatverkleiners vaak aan te raden.

Plasklachten, vergrote prostaat

De prostaatverkleiners zorgen ervoor dat de prostaat kleiner wordt en bestrijden daarmee direct de oorzaak van de plasklachten. Ze werken meestal pas na een week of 6, maar kunnen daarna tot 4 jaar lang een verbetering van de klachten laten zien. Door de verkleining van de prostaat, krijgt de plasbuis meer ruimte en gaat het plassen weer gemakkelijker. Een operatieve ingreep wordt door de prostaatverkleiners uitgesteld en soms ook voorkomen.

Een nieuwe ontwikkeling is dat prostaatverkleiners en ruimtescheppers in combinatie worden voorgeschreven aan mannen met plasklachten. Hierdoor wordt de oorzaak van de plasklachten bestreden en daarnaast in tweevoud de symptomen.

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten en de hinder die de patiënt erdoor ondervindt en bestaat uit:

De behandeling van mannen met LUTS vereist een individueel afgestemde benadering en therapie en wordt dus bepaald door de ernst van de symptomen, het lichamelijk en aanvullend onderzoek, leefstijlkenmerken, maar ook zeker van de verwachtingen van de patiënt en zijn risicofactoren en eerdere ingezette behandelingen. De behandeling kan dus zeker door de huisarts worden ingezet middels adviezen en bepaalde vormen van medicamenteuze therapie, maar zal bij falen hiervan tot verwijzing naar de uroloog leiden.

Vragenlijsten plasklachten

Plasklachten kunnen zoals gezegd meerdere oorzaken hebben, maar vaak is er sprake van een goedaardige prostaatvergroting. Uw uroloog of uw huisarts zal u waarschijnlijk bij een van de eerste consulten verzoeken om een aantal vragenlijsten betreffende uw plasklachten in te vullen. Dit zijn de IPSS-symptoomscorelijst, een vragenlijst over uw kwaliteit van leven en een vragenlijst over drink- en plasgewoonten, de mictielijst. Aan de hand van deze lijsten kan hij een score berekenen welke een verbeterd inzicht geeft in uw plasproblemen.

Ga hier naar de vragenlijsten plasklachten