Ga naar de beginpagina van Prostaat.nl

Volg Prostaat.nl op Facebook of Twitter

 

Meer over het PSA

U bevindt zich hier: Prostaat Ľ PSA (Prostaat Specifiek Antigeen)

PSA: Prostaat Specifiek Antigeen

Het Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) is een eiwit dat normaal in geringe mate in het bloed aanwezig is. Het wordt gevormd in het klierweefsel van de prostaat, zowel in een gezonde als in een zieke prostaat. Het is waarschijnlijk een maat voor activiteit van bepaalde delen van het prostaatweefsel, maar het is nog niet duidelijk waardoor de verschillende PSA-waarden worden veroorzaakt. Wel is duidelijk dat bij het ouder worden het PSA-gehalte in het bloed kan stijgen zonder dat er afwijkingen aan de prostaat worden gevonden.

PSA is momenteel de belangrijkste substantie in het bloed om prostaatkanker vast te stellen. Sinds de ontdekking (pas in 1971 werd PSA voor het eerst gevonden) is men dit steeds vaker gaan onderzoeken en dit heeft geleid tot een forse toename van het aantal vroeg ontdekte prostaatkankers. Echter, spoedig bleek ook dat niet bij alle vormen van prostaatkanker het PSA verhoogd is en dat lang niet iedere verhoging ook gepaard gaat met kanker.

Bij waarden in het grijze gebied (zie ook waarden en interpretatie) is het nuttig om ook de verhouding tussen vrij PSA en totaal PSA (free ratio) te meten. Als deze waarde kleiner is dan 0,25 dan neemt de waarschijnlijkheid voor prostaatkanker toe. 1 op de 6 patienten met een waarde van minder dan 0,25 heeft daadwerkelijk prostaatkanker. Niettemin zul je bij een patient met een PSA-waarde in het grijze gebied en een free ratio kleiner dan 0,25 zonder meer een prostaatbiopsie moeten doen (zie vaststelling van de tumor). Bij patienten met een PSA-waarde boven de 10 zul je (ook) altijd een biopsie moeten doen.

Behalve de PSA free ratio zijn er nog een aantal parameters die gebruikt kunnen worden:

De PSA stijgingssnelheid (PSA velocity) als de absolute toename van de PSA-concentratie. Een toename van de hoogte van de PSA van meer dan 0.75 ng/ml per jaar zou gebruikt kunnen worden om op een bepaald moment een bioptie te doen. Het PSA moet danwel en ruim aantal jaren bepaald worden. Het is de vraag of dit wel zinvol is. Er zijn n.l. fluctuaties van de PSA die niets met prostaatkanker te maken hebben.

De PSA verdubbelingstijd (PSA-DT): Bij mannen met prostaatkanker is dit duidelijk anders dan bij mannen zonder prostatkanker, maar het heeft nog niet geleid tot routinematige toepassing voor het nemen van biopten.

En de PSA dichtheid: Bij grote prostaten is de PSA wat hoger. Om te compenseren voor de grootte van de prostaat en voor de aanwezigheid van goedaardig vergroot prostaatweefsel kan de dichtheid bepaald worden: de PSA in ng/ml, gedeeld door het prostaatvolume in ml. Een PSA dichtheid groter dan 0.15 zou op prostaatkanker wijzen. Deze bepaling is echter te onnauwkeurig om routinematig te gebruiken.

Recent onderzoek heeft aangetoond dat de meeste levensbedreigende prostaattumoren erg langzaam groeien. Hierdoor stijgt het PSA slechts langzaam. De invloed van prostaatvergroting en -ontsteking is dan zo groot dat het vermogen om aggressieve tumoren te voorspellen aan de hand van een verhoogd PSA-gehalte geheel verdwenen is.

Stijgend PSA bij biopten zonder kanker

Het komt voor dat er geen biopten met kanker erin worden gevonden bij mannen met een verhoogde PSA. Vaak blijft de PSA stijgen. Uit onderzoek is gebleken dat bij een tweede reeks biopten tussen 10 en 40% een of meerdere biopten met kanker kunnen worden aangetoond. De kans hierop lijkt vnl. af te hangen van de PSA dichtheid, de PSA ratio en de PSA stijgingssnelheid. Over het tijdstip van het nemen van de tweede bioptenreeks bestaat geen overeenstemming en het voortdurend herhalen van biopten lijkt vooralsnog niet zinvol te zijn. Bij negatieve biopten (= geen kanker aantoonbaar) en oplopend PSA worden steeds vaker echogeleide biopten genomen op basis van informatie van een MRI van de prostaat.

Lees verder over de PSA-waarden en de interpretatie daarvan

U bevindt zich hier: Prostaat Ľ PSA (Prostaat Specifiek Antigeen)
(advertenties)

Print deze pagina uit Print deze pagina
Voeg Prostaat.nl toe aan je favorieten! Favorieten
Advertenties
Prostate Center Europe
CWZ
De Prostaatkliniek