Prostaat.nl

Alles over de Prostaat

Prostaat.nl

Dr. Y. Depoorter

Nieuwe kijk op behandeling van een goedaardige prostaatvergroting

1 november 2005

Uroloog Dr. Y. Depoorter, verbonden aan het ziekenhuis Zeeuws-Vlaanderen in Terneuzen, geeft zijn visie op de behandeling van mannen met een goedaardige prostaatvergroting.

Patiënten met een goedaardige prostaatvergroting krijgen vaak te maken met lastige problemen zoals vaak naar de wc moeten en nadruppelen. Daarbij zijn ze bang geopereerd te moeten worden. Is hun angst terecht?
Tot een tiental jaar geleden bestond er geen andere behandeling dan de prostaat operatief te verwijderen om de klachten bij de patiënt te verhelpen. Met de komst van de alfa-blokkers, de eerste medicijnen die een goed effect op de klachten hebben, is dat veranderd.

Wat zijn alfa-blokkers?
Alfa-blokkers zijn medicijnen die oorspronkelijk op de markt zijn gebracht als middelen tegen hoge bloeddruk. Bij het eerste product (Hytrin) vertelden de patiënten aan hun cardioloog of huisarts “ik ben ineens een stuk beter gaan plassen”. Er was dus ook werking van deze medicijnen op de blaas. Maar wat was het nadeel van dit medicijn? Het werkte ook op de bloedvaten met als nadeel dat het moeilijk te doseren was. Men begon met een lage dosis, hoge dosis, hogere dosis totdat een patiënt een goede dosis had voor zijn plasklachten, zonder dat hij te veel last had van duizelingen veroorzaakt door het bloeddrukverlagende effect.

De eerste omslag van operatie naar geneesmiddel?
Nu we weten dat bijna alle mannen die oud genoeg worden vroeg of laat plasproblemen krijgen, is er veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Er zijn medicijnen ontwikkeld met een zelfde soort werking, maar die alleen werken op de receptoren ter hoogte van de blaashals, met nog een minimale bijwerking op de bloedvaten, zodat de mannen geen last van duizeligheid krijgen. En dat maakt dat er een echte alfa-blokkers-plaspil is ontwikkeld. U neemt een pil en uw klacht verbetert. Dat is de eerste grote omslag geweest van operatie naar medicijntherapie. Als je deze geneesmiddelen geeft blijft de prostaat echter wel doorgroeien en pak je het onderliggend lijden niet aan. We stellen een eventuele operatie dus alleen maar verder uit.

De tweede revolutie?
Nu is er een tweede revolutie in de wetenschap gekomen, doordat er middelen ontdekt zijn die de groei van de prostaat kunnen stoppen en hem zelfs doen krimpen. Zij pakken dus het probleem bij de bron aan. De prostaat wordt kleiner en veroorzaakt daardoor minder klachten. Er zijn nu twee van deze middelen beschikbaar: finasteride* sinds ruim 10 jaar en dutasteride** sinds ca 3 jaar.

Nadat deze middelen op de markt waren, is men een combinatie van beide soorten geneesmiddelen gaan testen. Uit de eerste studies is gebleken dat als men een behandeling instelt met een alfa-blokker (=symptoomverlichter) gecombineerd met een prostaatverkleiner (=aanpak onderliggend lijden), dat inderdaad het moment dat het plassen moeilijk wordt en een operatie noodzakelijk is, enorm wordt uitgesteld. Door de combinatie van deze middelen wordt het ziektebeeld op twee vlakken aangepakt.

Wat zijn uw eigen ervaringen?
De eerste ervaringen zijn dat finasteride* en dutasteride** ongeveer gelijk opgaan. Mijn ervaring is dat patiënten die dutasteride gebruiken een iets vlottere symptoomverlichting hebben. Met finasteride moet de patiënt zo’n zes maanden geduld hebben, terwijl met gebruik van dutasteride de patiënt over het algemeen al verbetering merkt na ongeveer drie maanden.

Kanttekening is wel dat de ervaring met dutasteride nog niet bijzonder groot is. We schrijven het middel sinds twee jaar voor. Dus we moeten nog zien wat de effecten op de langere termijn zijn. In tegenstelling tot finasteride, waarmee al ruim tien jaar wordt gewerkt. Dat moet zich dus nog verder uitwijzen. Evenwel zijn de resultaten met dutasteride op korte termijn zeer goed en hoopgevend.

Begint u altijd eerst met een monotherapie?
Nee, ik bekijk de grootte van de prostaat en onderzoek wat de klachten zijn. Heb ik te maken met een grote symptomatische prostaat, dan weet ik dat die prostaat, ongeacht het blaashalsprobleem – het soepel maken daarvan – louter vanwege zijn volume obstructief zal werken. Ik kan dan wel een symptoomverlichter geven om het blaashalsprobleem te verhelpen, maar enkel daarmee ga ik onvoldoende verlichting bereiken. Ik zal dan meteen een combinatietherapie starten, hetgeen ook het onderliggend lijden aanpakt.

Nu bestaan er ook prostaten van 90 tot 200 gram. Heeft het dan nog zin om met medicijnen te behandelen?
Toch wel, we behandelen niet zo zeer de prostaat, maar de klachten. Ik had onlangs een patiënt met een prostaat van 140 gram. Je denkt: die man moet problemen hebben, maar bij toeval heeft hij door zijn anatomie helemaal geen klachten.

Hoe kan dat?
Zijn prostaat groeit voornamelijk naar zijn darm toe en niet naar de blaas. Vandaar dat hij geen problemen heeft, ongeacht zijn sterk vergrote prostaat. Die man kan perfect plassen. Hij is dan ook niet naar mij verwezen vanwege plasklachten, maar wegens een hoge PSA-waarde. Die man ga ik dus niets voorschrijven, alleen patiënten met klachten geef ik een behandeling. En dan ga ik het altijd eerst proberen met een medicamenteuze therapie. Als het goed gaat en de patiënt kan beter plassen hoef je niet te opereren.

Hebben de patiënten ook nadelen van de geneesmiddelen?
Ja, er kan altijd een bijwerking optreden. Gelukkig zijn er selectieve alfa-blokkers ontwikkeld waardoor de patiënten veel minder last hebben van duizeligheid. Een nadeel van voornamelijk het middel Omnic is dat de zaaduitstorting soms niet meer naar buiten komt, maar naar de blaas gaat. Dit kan totaal geen kwaad, maar het is het idee.

En bij de andere groep veel gebruikte medicijnen?
Ze werken op het mannelijke hormoon testosteron, waardoor als bijwerking een vermindering van de geslachtsdrift kan optreden. Dat komt voor bij minder dan tien procent van de patiënten. Echter voor een heel klein percentage patiënten is het een reden om met de medicijnen te stoppen en voor een operatie te kiezen.

Bij een prostaatoperatie zijn veel mannen bang voor impotentie, hoe zit dat bij een goedaardige prostaatvergroting?
Bij een operatie aan een goedaardige vergroting heeft de prostaat niet zo veel te maken met de potentie. Het is een ander gegeven. Maar het is natuurlijk vooral zo als de man door prostaatklachten vijf maal per nacht moet opstaan om te plassen en het zijn levenssfeer gaat beheersen, dan neemt de potentie door vermoeidheid en zorgen in ieder geval al af. Gewoon omdat de levenskwaliteit vermindert. Potentie is luxe: als je een goede levenskwaliteit hebt, heb je een goede potentie. Gaat de kwaliteit achteruit dan loopt de potentie ook terug.

Het gaat dus eerder beter dan slechter?
Ik zie dikwijls mannen die sukkelen met plassen: ’s nachts meermalen eruit, slechte straal, nadruppelen, incontinentie. Ik behandel die mannen eerst met medicijnen en als het niet anders kan opereer ik die mannen en na hun herstel is de levenskwaliteit zo veel verbeterd dat ze seksueel weer kunnen presteren. Dan vertellen ze me blij dat ze weer erecties hebben. Fantastisch toch? Juist dat is iets wat vaak voorkomt, niet het tegenovergestelde.

*finasteride is in de handel als Proscar
**dutasteride is in de handel als Avodart

Nieuwsbrief Prostaat.nl

Blijf op de hoogte van het laatste Prostaatnieuws.