Prostaat.nl

Alles over de Prostaat

Prostaat.nl

Dr. A.F.G.V.M. Ypma-2010

Nieuwe ontwikkelingen voor de behandeling van goedaardige vergroting van de prostaat (BPH)

10 mei 2010

Hernieuwd interview met dr. A.F.G.V.M. Ypma, uroloog te Deventer; afgenomen voor www.prostaat.nl op 10 mei 2010

U hebt een combinatietherapie voor goedaardige prostaatvergroting, kunt u daar iets over vertellen?
Bij prostaatvergroting laat de uroloog zich leiden door klachten en symptomen en door de eventuele afwijkingen aan de urinewegen die ontstaan zijn door prostaatvergroting. Heeft de patiënt klachten dan geven we alfablokkers, bijvoorbeeld tamsulosine of alfuzosine. Er zijn er meerdere en die verhelpen de klachten. Dat is fijn, maar ze doen niets aan de aandoening op zich. De prostaat groeit gewoon door en na verloop van tijd kunnen er complicaties optreden zoals bijvoorbeeld helemaal niet meer kunnen plassen. Uit onderzoek blijkt nu dat patiënten met een goedaardige vergroting gebaat zijn bij een combinatietherapie. Dat houdt in een alfablokker én een prostaatverkleiner, de zogenaamde 5-alfareductaseremmer. Dit is een enzymremmer die een bepaalde chemische reactie in de prostaatcellen blokkeert waardoor de prostaat niet meer groeit en na verloop van tijd zelfs krimpt.

Wat zijn precies de klachten of symptomen van een goedaardige vergroting?
Moeite met plassen, druppelen, heel vaak moeten plassen, ook ‘s nachts, niet op gang kunnen komen, een slappe straal, moeten persen, nadruppelen. Allemaal symptomen die kunnen ontstaan als de prostaat vergroot is. De alfablokkers verhelpen de klachten, maar doen niets aan de groei van de prostaat. De 5-alfareductase remmers doen na 3 tot 6 maanden iets aan de oorzaak van de prostaatvergroting. Internationaal is recentelijk onderzoek gedaan naar de combinatietherapie en dat gaf goede resultaten. Aan de ene kant verhelp je binnen enkele weken de klachten en aan de andere kant bewerkstellig je op de langere termijn dat de prostaat kleiner wordt. De kans dat je in een later stadium geopereerd moet worden daalt met 70% en de kans dat je op een dag helemaal niet meer kunt plassen daalt ook met ongeveer 70%.

Het betekent dus ook dat je voor de rest van je leven vastzit aan twee medicijnen?
Zeker niet de rest van je leven, want als je een half jaar lang een prostaatverkleinend medicijn gebruikt zoals dutasteride of finasteride is de prostaat in een aantal gevallen dermate gekrompen dat je symptomen weg zijn en je dus eventueel met de alfablokker zou kunnen stoppen. Een recente grote studie laat echter zien dat het langerduriger gebruiken van de combinatie een betere kwaliteit van leven laat zien indien je dat vergelijkt met één geneesmiddel uit de combinatie; de studieduur is 4 jaar geweest. Het advies is om op geleide van het effect van de medicijnen en de klachten de ontwikkelingen te volgen en niet te snel te stoppen met de combinatie. Bovenstaande ontwikkeling is de reden dat we nu bij een forse goedaardige vergroting van de prostaat voorstellen om te beginnen met dubbele medicatie. Een andere ontwikkeling is het beschikbaar komen van een combinatiepil met daarin de twee stoffen dutasteride en tamsulosine. Na 3 tot 6 maanden behandelen kijken we dan in hoeverre de prostaat is gekrompen en de plasklachten zijn verminderd.

Hoe bepaalt u of je met de alfablokker kunt stoppen? Gaat dat aan de hand van de symptomen/klachten of gaat u de prostaat ook meten?
We doen dat o.a. aan de hand van een PSA-onderzoek. PSA staat voor prostaat specifiek antigeen. Het gehalte daarvan bepalen we in het bloed. Het prostaatverkleinende medicijn kan een prostaat tot 30% laten krimpen en zorgt uiteindelijk voor een halvering van het PSA-gehalte. Aan de PSA-waarde kun je zien of de therapie goed aanslaat. Het is wel belangrijk om ook vóór de aanvang met de combinatietherapie een PSA-bepaling te doen, zodat je de situatie voor, tijdens en na de medicijn behandeling met elkaar kunt vergelijken. Zonder meting vooraf krijg je geen goed inzicht.

Uiteraard kijken we ook naar het afnemen van klachten en symptomen bijvoorbeeld met de IPSS score. Een IPSS score is een vragenlijst welke patiënten kunnen invullen voor het meten en noteren van de ernst van de plasklachten. Hiermee kunnen eenvoudig door middel van een puntentelling de symptomen en het beloop van de plasproblemen door patiënt en arts gemeten en gevolgd worden.

Daarnaast meten we de kracht van de plasstraal. Bij twijfel meten we ook het volume van de prostaat. Als de klachten duidelijk zijn afgenomen overwegen we om de combinatiebehandeling te stoppen en dan vervolgens door te gaan met de prostaatverkleinende medicijnen.

Welke bijwerkingen hebben prostaatverkleinende middelen?
De medicijnen worden doorgaans uitstekend verdragen. De meeste mannen merken er zelfs niets van. Van de 5-alfareductaseremmers is wel bekend dat ze bij ongeveer 10% van de gebruikers zorgen voor meer haargroei op het hoofd (voor veel mannen een zeer welkome bijwerking), maar eenzelfde percentage kan last hebben van verminderde seksuele functies. Te denken valt dan aan afname van erecties, verminderd libido of enige verandering van de zaaduitstortingen. Alle medicijnen die aanslaan kunnen bijwerkingen hebben en die zullen we op de koop toe moeten nemen als ze niet gevaarlijk zijn.

Moet je de verkleinende medicijnen voor de rest van je leven blijven slikken?
Dat hangt van de resultaten af. Het is gebleken dat de prostaat in eerste instantie stopt met groeien en uiteindelijk tot ongeveer 30% krimpt. Dat blijft dan een aantal jaren zo. Na een jaar of vier zie je bij sommige patiënten dat de prostaat, ondanks het gebruik van medicijnen, toch weer iets kan gaan groeien. Gelukkig ben je dan al jaren verder en je gaat dan opnieuw een afweging maken: doorgaan of niet. We kunnen er van tevoren niets over zeggen, maar de ervaring leert dat veel mannen na vier á vijf jaar kunnen stoppen.

Heb je na die tijd een goede kans dat de prostaat klein blijft?
Een goede kans, ja. Er zijn mensen bij wie de prostaat weer gaat groeien, maar bij de meerderheid is dat niet zo. De prostaat zal nog wel een beetje kunnen groeien, maar dat gaat zo langzaam dat het geen klachten geeft. Interessant is dat een kort geleden gepubliceerd internationaal onderzoek over het effect van het prostaat verkleinende medicijn Dutasteride heeft aangetoond dat bij langdurig gebruik de kans op het krijgen van prostaatkanker wordt verminderd.

Als patiënt wil je natuurlijk de best mogelijke behandeling, maar stel: mijn uroloog is niet enthousiast over de combinatietherapie, wat dan?
De onderzoeksresultaten zijn vrij nieuw, maar er is genoeg over gepubliceerd. Een enkeling is misschien nog niet helemaal op de hoogte, maar de studies waar ik het over heb zijn inmiddels allemaal herhaald en er bestaat voldoende literatuur over. In de Verenigde Staten is de behandeling bij die specifieke groep inmiddels protocol geworden. Nogmaals, ik zou het gewoon bespreken.

Wat zou u de bezoekers van Prostaat.nl nog willen meegeven?
Elke patiënt is anders en elke patiënt reageert anders. De combinatietherapie is met name geschikt voor wat oudere mannen (>50) met een duidelijke prostaatvergroting (>30cc). Patiënten met een minimale vergroting hebben er geen baat bij en ook niet de patiënt die al lang met klachten loopt en daarbij al secundaire afwijkingen heeft zoals een blaas met uitstulpingen of terugkerende ontstekingen, een blaas die niet meer leegkomt of schade aan de nieren.

Bij jongere mannen kiezen we wat eerder voor een operatie dan voor medicijnen, vooral als er al ernstige klachten zijn. Indien je bij deze groep patiënten begint met medicijnen, is de kans groot dat er na verloop van tijd alsnog geopereerd moet worden. Bij ouderen en patienten met milde of matige bezwaren kiezen we daarentegen op de eerste plaats voor medicijnen.

Dus eerst goed inventariseren inclusief een PSA-meting plus IPSS score en dan de best mogelijke behandeling kiezen. Geneeskunst is geneeskundig maatwerk met als belangrijkste doel: het beschermen en nastreven van zowel de levensduur alsook de kwaliteit van leven van de patiënt.

Maarssen/Deventer, d.d. 10 mei 2010

Nieuwsbrief Prostaat.nl

Blijf op de hoogte van het laatste Prostaatnieuws.