Prostaat.nl

Alles over de Prostaat

Prostaat.nl

Abel Swaan: Betere diagnose prostaatkanker

6 juli 2020


Twintig procent van de nieuwe kankerdiagnoses bij mannen is prostaatkanker. Daarvan zal 1 op de 8 mannen invasieve prostaatkanker ontwikkelen. Er wordt verwacht dat nieuwe gevallen van prostaatkanker de komende 20 jaar met 40% zullen toenemen. Ook wint focale therapie aan populariteit ten opzichte van de prostatectomie – de operatieve verwijdering van de prostaat. Histopathologie – (microscopisch) onderzoek van ziektes – speelt een cruciale rol in de planning van (focale) therapie en voor diagnose, tijdens en na de behandeling van prostaatkanker. Helaas kent de histopathologische classificatie van prostaatkanker een hoge interobserver variabiliteit en is het resultaat pas na 7 dagen beschikbaar voor de uroloog. Daarnaast neemt de werklast voor pathologen toe door het groeiende aantal prostaatkanker patiënten. Een beeldvormende techniek die objectief prostaatkanker zou kunnen detecteren of uitsluiten, vermindert de variabiliteit in de classificatie, versnelt de diagnose van de patiënt en verlaagt de werklast van pathologen. Een van de mogelijkheden hiervoor is het gebruik van optische biopten. Een voorbeeld is Optische Coherentie Tomografie (OCT), een op licht gebaseerde equivalent van echografie. OCT kan weefsel met een resolutie van enkele tientallen micrometers, tot ~1.5 mm diep visualiseren. Deze techniek is in staat om in meerdere organen kanker te detecteren via kwantitatieve analyse van het gereflecteerde licht. OCT probes zijn verkrijgbaar in de vorm van een dunne steriele probe met ingebouwde lichtfiber en in de vorm van een camera met een scanmechanisme die een plat (‘en-face’) oppervlak kan scannen. Net als bij andere beeldvormingsmethoden voor prostaatkanker is het ook bij OCT essentieel om methoden te ontwikkelen om kwaadaardig van goedaardig prostaatweefsel te onderscheiden. Hiervoor zijn OCT-beelden en kwantitatieve data gecorreleerd met de “gouden standaard” histopathologie.


De classificatie van prostaatkanker met de microscoop kent een hoge variabiliteit die vaak afhankelijk is van de patholoog. Het resultaat van de classificatie is pas na zeven dagen beschikbaar voor de uroloog. Daarnaast neemt de werklast voor pathologen toe door het groeiende aantal prostaatkankerpatiënten. Een beeldvormende techniek die objectief prostaatkanker zou kunnen detecteren of uitsluiten, vermindert de variabiliteit in de classificatie, versnelt de diagnose van de patiënt en verlaagt de werklast van pathologen.
Een van de mogelijkheden is het gebruik van optische biopten. Swaan heeft gekeken of dit beter kan met Optische Coherentie Tomografie (OCT), een op licht gebaseerde equivalent van echografie. OCT kan weefsel met een resolutie van enkele tientallen micrometers, tot ongeveer 1,5 millimeter diep in beeld brengen. Deze techniek is in staat om in meerdere organen kanker te detecteren via kwantitatieve analyse van het gereflecteerde licht. De promovendus heeft methoden beschreven om OCT-beelden te vergelijken met een diagnose van achter de microscoop. Hij verwacht dat OCT-beelden in de toekomst een leidend en diagnostisch hulpmiddel kunnen zijn voor traditionele biopten.

De OCT-beelden van prostaatweefsel worden visueel en met behulp van kwantitatieve OCT-parameters geanalyseerd. Nauwkeurige registratie van probe OCT-beelden en histologie kan alleen als de coupe precies door het OCT-meettraject is gesneden. Voor elk weefseltype worden visuele kenmerken beschreven en kwantitatieve data berekend. Het gebruik van visuele kenmerken voor het categoriseren van de OCT-beelden resulteert in een hoge negatieve voorspellende waarde van kwaadaardig weefsel. De kwantitatieve analyse kon kwaadaardige weefsels echter niet onderscheiden van het stroma-weefsel. Om de patholoog te helpen bij het analyseren van het groeiende aantal prostatectomieën, zou en-face OCT kunnen helpen bij de histopathologische analyse. Hiervoor moeten OCT-gegevens van gefixeerd prostaatweefsel worden vergeleken met verschillende weefseltypen.

We hebben OCT-afbeeldingen van niet-gekleurde gefixeerde weefselplakken van één prostaat vergeleken met de overeenkomstige histologische coupe, waarin de patholoog de verschillende histologische weefseltypen heeft gearceerd.

Omdat een aantal coupes zwaar vervormd of beschadigd bleken, konden 31 coupes gebruikt worden voor de analyse. De semi-geautomatiseerde analyse van de verzwakkingscoëfficiënt, R² en residu kon echter geen onderscheid maken tussen de verschillende weefselsoorten en kwaadaardig weefsel niet onderscheiden van goedaardig weefsel in gefixeerd prostaatweefsel. De behaalde gevoeligheid en specificiteit van de analyse zijn op dit moment dus onvoldoende. Voordat de analyse van OCT gebruikt kan worden in de kliniek moet deze worden verbeterd.Om de traditionele biopsie te begeleiden of te vervangen, is het noodzakelijk om in vivo optische biopten te registreren met histopathologisch gediagnostiseerd prostaatweefsel. Dit heeft geleid tot een nieuw protocol, beschreven in hoofdstuk zes, voor het registreren van in vivo beelden afkomstig van OCT en Confocale Laser Endomicroscopie (CLE) met histologie. Hoofdstuk zeven toont de eerste succesvolle registratie van in vivo beelden gemaakt met een OCT-probe met histologie, afkomstig van een biopt op dezelfde plaats verkregen met behulp van 3D-echografie registratie.

OCT kan worden gecombineerd met andere optische diagnostische methoden door gebruik te maken van dubbel gelaagde optische fibers. Door een laser te gebruiken die krachtig genoeg is voor weefselcoagulatie kan dezelfde probe ook gebruikt worden voor behandeling of weefselmarkeringen.


Link naar proefschrift van Swaan, UVA

Nieuwsbrief Prostaat.nl

Blijf op de hoogte van het laatste Prostaatnieuws.

Google Analytics cookies uitschakelen.